راه حل هایی برای تکلیف دادن درست به دانش آموزان
1- ایجاد انگیزه
ایجاد انگیزه در دانش آموزان کار دشواری است. دانشآموزان در طول دوران تحصیل خود با معلمهای زیادی سروکار دارند. موضوعی که برای یک دانشآموز ممکن است جالب باشد، شاید برای دانشآموز دیگر جذابیت نداشته باشد. نبود انگیزه مانع بزرگی در برابر پیشرفت تحصیلی دانشآموزان است و تمام تلاش معلم و والدین برطرف کردن این موانع و فراهم کردن محیط مناسب برای یادگیری بیشتر است .
زمانی دانشآموز به حرف معلم خود گوش میدهد و تکالیفش را با انگیزه انجام می دهد که توانسته باشد، ارتباط خوبی با او برقرار کند و به او ثابت شود که آنچه قرار است در کلاس درس یاد بگیرد و در منزل تمرین کند ، برایش مفید است. وقتی دانشآموز مطمئن شود که معلم بهترین فرد برای کمک کردن به او است، با اشتیاق بیشتری در کلاس حاضر میشود و به درس گوش میدهدو در انجام تکالیف کوتاهی نمی کند .
2-سنگ تمام بگذارید
برای رسیدن به هدف خود بیشتر تلاش کنید، حتی بیشتر از تلاشی که ممکن است هر معلم دیگری انجام دهد. اگر دانشآموزی تکلیف خود را به موقع انجام نمیدهد، بعد از کلاس با او صحبت کنید و در انجام تکلیف کمکش کنید، شاید لازم باشد روش مناسب انجام پژوهش را دوباره برایش توضیح دهید. اگر احساس میکنید هنوز هم متوجه موضوع نشده است نشان دادن تکالیف انجام شدهی دانشآموزان دیگر ممکن است بتواند به او کمک کند. اگر تنبلی میکند، با صحبت شما دیگر بهانهای برای ادامهی این روند نخواهد داشت و اگر نمیدانست چطور باید تکالیفش را انجام دهد، با مشاهدهی تکالیف دیگر دانشآموزان و کمک شما، مشکلش برطرف خواهد شد.
3- تکالیفی به دانشآموزان دهید که به رشد آنها کمک کند
تکالیف و پروژهایی که به دانش آموزان می دهید ، باید علاوه بر خلاقیت باعث رشد دانشآموزان میشود , جنبهی سرگرمی نیز داشته باشد. برای مثال، فعالیت فوق برنامهای برای کلاس علوم یا هر کلاس دیگری طراحی کنید، مثل بازدید از موزهی حیات وحش برای درس علوم کودکان. یا از دانشآموزان بخواهید یادداشتی در مورد موضوع درس بنویسند و برای تشویق آنها، یادداشت یا مقالهی نوشته شده را چاپ کنید و در کتابخانهی مدرسه یا محله در دسترس سایرین قرار دهید.
استفاده از این روش و یا به کارگیری روشهای متفاوت دیگر کاملا به معلم بستگی دارد. ممکن است معلم این برنامهها را در ساعت کلاس انجام دهد یا برای جلوگیری از تداخل موضوع پروژه با درس و کمبود وقت، زمان دیگری را به آن اختصاص دهد.
4- شایستگی خود را ثابت کنید
اگر دانشآموزان احساس کنند شما وظیفهی خود را نمیدانید، از این فرصت برای تنبلی کردن در انجام تکالیف استفاده میکنند و یا اگر تصور کنند شما توجهی به درس ندارید از خواندن دقیق مطالب آموزشی سرباز میزنند.
5- به حالات روحی دانشآموزان بیشتر توجه کنید
- توجه معلم به دانشآموز حس خوبی را در او ایجاد میکند.گاهی معلم میتواند با توجه به شرایط، قوانین و اصول کاری خود را تغییر دهد. این کار موجب افزایش اعتماد دانشآموزان به معلم میشود. به دانشآموزی که تکالیفش را انجام نداده است، فرصت بیشتری بدهید و کمی موضوع تحقیق را سادهتر و یا میزان تکالیف را کمتر کنید. گاهی کمی انعطاف لازم است، اما باید این موضوع را برای دانشآموزان توضیح دهید که قرار نیست همیشه این اتفاق بیفتد.
6- از دانشآموزان بخواهید نظرات خود را بیان کنند
اگر دانشآموزان احساس کنند که در کلاس درس فقط شماتعینن تکلیف می کنید و نظر آنها برای شما اهمیت ندارد، انگیزهای برای انجام تکالیف نخواهند داشت. اما اگر نظر آنها را در مورد یک موضوع خاص مثلا حجم تکالیف ، نوع تکالیف و ... بپرسید، علاقهی بیشتری به انجام تکالیف نشان میدهند و ایدهها و نظرات خود را در کلاس مطرح میکنند. البته باید نظرات دانش آموزان را مدیریت کرد تا دخالت در کار معلم صورت نگیرد .
7-قبل از تشویق کردن، با روحیات و ویژگیهای شاگردان خود آشنا شوید
- بیشتر معلمها تصور میکنند، همهی دانشآموزان مثل هم هستند و همه را به یک شکل مورد تشویق قرار می دهند ولی یک معلم خوب و حرفهای میداند که خصوصیات و ویژگیهای دانشآموزان با هم متفاوت است . تشویق به یک اندازه ولی به شکل های متفاوت باید صورت گیرد . به طور مثال می توانیم در انتهای تکالیف دانش آموزان از جمله های متفاوتی استفاده کنیم . حتی می توانیم از قابلیت های آنان در جمله مورد استفاده قرار بدهیم . مثلا صد آفرین به پسر خوش خطم !!! بیست هزار آفرین به دختر مودبم و ....
- اگر به دنبال راهی برای ترغیب دانشآموزان به یادگیری بیشتر هستید، بهتر است نسبت به انجام تکالیف و فعالیتهای کلاسی آنها بازخورد مناسب و شایستهای نشان دهید. اگر بدانند نقاط قوت آنها در کجاست، انگیزهی بیشتری برای یادگیری و انجام تکالیف پیدا میکنند. گاهی نوشتن یک جمله در انتهای تکالیف درسی، نمره دادن و یا حتی یک کلام محبتآمیز میتواند انگیزهی دانشآموز را برای یادگیری بیشتر کند. وقتی دانشآموزان احساس کنند شما از موفقیت آنها خوشحال میشوید و این موضوع برای شما اهمیت زیادی دارد، تلاش بیشتری برای یادگیری میکنند.
- اگر فرصت دارید میتوانید برای هر دانشآموز نموداری طراحی کنید که روند موفقیتش را نشان دهد. این توجهی ویژه به رشد تحصیلی هر یک از دانشآموزان، به آنها نشان میدهد که شما چقدر به موفقیت آنها اهمیت میدهید
8- به دانشآموزان نشان دهید چرا لازم است این تکلیف را انجام بدهند
هر چیزی که فکر میکنید توجه به آنها انگیزهی دانشآموزان را بیشتر میکند. وقتی اعتماد آنها را به دست آوردید، به حرف شما گوش میکنند، سعی میکنند تکالیف را کامل انجام دهند ؛ حتی اگر علاقهای به آن نداشته باشند باز هم تلاش خود را میکنند.
9- از دانشآموزان بخواهید دربارهی موضوع درس تحقیق کنند
وقتی از دانشآموزان میخواهید که روی یک موضوع به صورت گروهی یا انفرادی کار کنند، دیدن انگیزه و شور و اشتیاق آنها قابل وصف نیست. یک موضوع انتخاب کنید و به دانشآموزان بگویید در مورد آن تحقیق و هیجان در دانشآموزان میشود و تلاش میکنند تا بهترین کار را تحویل دهند. تلاش برای آماده کردن تحقیق و ارائهی آن در کلاس، اشتیاق یادگیری را در دانش آموزان افزایش میدهد و شاید بتوان این روش را یکی از بهترین روشها در ترغیب دانشآموزان به یادگیری معرفی کرد.
10- دانشآموزان را به انجام کار گروهی تشویق کنید
کار گروهی به دانشآموزان کمک میکند تا یکدیگر را بهتر بشناسند و موضوعات را از زاویهی دیگری ببینند. کار گروهی موجب میشود دانشآموزان انگیزهی بیشتری برای رسیدن به موفقیت داشته باشند. وقتی دانشآموزان به صورت انفرادی کار میکنند انگیزهی کمتری برای فعالیت دارند. کار گروهی روش خوبی است که پیشنهاد میشود در برنامهی تحصیلی دانشآموزان گذاشته شود.همچنین میتوانید با استفاده از روشهای مختلف بین گروهها رقابت سالم ایجاد کنید. با همین روش میتوانید میزان مشارکت دانشآموزان را در یافتن پاسخ صحیح بالا ببرید. البته باید تلاش کنید این فضای رقابتی سالم از حالت تعادل خارج نشود.
11- در دادن تکالیف تفاوت های فردی را در نظر بگیرید . دانش آموزان را به سه گروه کلامی و تصویری و دست ورز تقسیم بندی کنید . برای دانش آموزان کلامی تحقیق و ارائه آن در کلاس بسیار جذاب و مفید است . دانش آموزان تصویری باید تکالیفی که با تصویر همراه است را برایشان در نظر گرقت . به طور مثال شکل دستگاه گوارش را بکش و کار هر کدام را کنارش بنویس . برای دانش آموزان دست ورز می توانیم از سازه ها کمک بگیریم . مثلا به کمک خمیر بازی شکل دستگاه گوارش را بساز و ...
12 – برای تکلیف دادن گزینههای بیشتری را در اختیار دانشآموزان قرار دهید
قرار دادن گزینههای بیشتر برای انجام دادن، انگیزهی دانشآموزان را به یادگیری افزایش میدهد. انتخابهای بیشتر باعث میشود دانشآموزان احساس استقلال بیشتری داشته باشند. آنها را در انتخاب نوع تکلیف آزاد بگذارید . دو یا چند موضوع را برای تحقیق پیشنهاد کنید و اجازه دهید دانشآموزان بر اساس علائق شخصی و گروهی خود یکی را انتخاب کنند.
13- انتظاراتی را که از دانشآموزان دارید، صریح و شفاف بیان کنید
اصول کاری خود را و انتظاری که از دانش آموز در انجام تکالیفش دارید ، برای دانشآموزان شفاف بیان کنید. اگر آنها هیچ تصوری در مورد دیدگاهها و اصول و قوانین شما نداشته باشند و ندانند شما چه توقعی از شاگردان کلاس خود دارید، دچار سردرگمی میشوند و انتظارات شما هم برآورده نمیشود.
قبل از انجام تکالیف، زمانی را برای پاسخ دادن به سؤالات دانشآموزان اختصاص دهید. ممکن است دانشآموزان وانمود کنند سؤالی ندارند ولی این شما هستید که باید با شیوهای مناسب آنها را وادار به صحبت کردن کنید.
14- هر روز را فقط به یک موضوع تکلیف اختصاص ندهید
در هر جلسه میتوانید مخلوطی از همه چیز داشته باشید، هم درس دادن و هم انجام تکلیف. با این کار شما یک کلاس کسل کننده، نخواهید داشت و دانشآموزان نیز انگیزهی بیشتری برای حضور فعال در کلاس دارند. برای مثال، میتوانید زمانی حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه را به درس دادن بپردازید و بعد تکلیفی را به صورت گروهی حل کنید تا میزان درک و یادگیری دانشآموزان از موضوع درس داده شده را بررسی کنید. میتوانید تمرینی را بر روی تخته یادداشت کنید تا دانشآموزان آن را حل کنند و یا فیلم کوتاهی را مربوط به موضوع درس برای شاگردانتان نمایش دهید. داشتن یک برنامهی کلاسی پویا فضای بهتری را برای یادگیری فراهم میکند.
باقی بقاتون
مرضیه آژیر